{1:1} Мудри пословици на Соломон, Давидовиот син, израелскиот цар:
{1:2} За да се сознае мудроста и поуката, за да се сфатат благоразумните зборови;
{1:3} за да се прими умна поука, правда, правосудство и правичност;
{1:4} за да им се даде памет на неискусните; знаење и умеење на младиот човек;
{1:5} кога мудриот чуе, да биде уште помудар, а разумниот да стекне помудри мисли;
{1:6} за да ги разбере пословиците и приказните, зборовите на мудреците и нивните загатки.
{1:7} Стравот од Господа е почеток на мудроста, но безумните ги презираат мудроста и поуката.
{1:8} Сине мој, послушај ја поуката на својот татко и не отфрлај го учењето на својата мајка!
{1:9} Зашто ќе ти бидат милостив венец на главата и ѓердан околу твојот врат.
{1:10} Сине мој, ако грешниците те мамат, не се согласувај;
{1:11} ако ти речат: „Дојди со нас, да дебнеме крв, да чекаме во заседа невини за ништо;
{1:12} како гроб живи да ги проголтаме, и цели како оние, што слегуваат во гроб;
{1:13} ќе заплениме секакво благо, ќе ги наполниме своите куќи со плен;
{1:14} ќе го фрлаш со нас својот жреб, сите заедно ќе имаме едно ќесе.”
{1:15} Сине мој, не оди со нив на пат, тргни ја ногата од нивните патеки,
{1:16} зашто кон зло трчаат со своите нозе и итаат да пролеваат крв.
{1:17} Зашто напразно е да се оптегнува мрежа, пред очите на сите птици.
{1:18} А тие ја дебнат сопствената крв, поставуваат заседа за своите души.
{1:19} Такви се патиштата на сите лакоми за пари, на завладеаните од нив им го одзема животот.
{1:20} Премудроста извикува гласно на улица, го подига својот глас на плоштадите;
{1:21} проповеда по бучни агли, при отворените градски врати, ги говори своите зборови:
{1:22} „До кога, вие глупави, ќе ја љубите глупоста, и до кога на потсмевачите ќе им биде мило потсмевањето, и до кога безумниците ќе го мразат знаењето?
{1:23} Послушајте ја мојата опомена! Ете, го излевам својот дух пред вас, сакам да ве поучам со свои зборови.
{1:24} Колку ве повикував, а вие одбивавте; ја испружував раката, но никој не ја забележа;
{1:25} туку го отфрливте секој мој совет и не ги послушавте моите опомени.
{1:26} Затоа и јас ќе се смеам на вашата пропаст, ќе се потсмевам кога ќе ве снајде тешкотија;
{1:27} кога стравот ќе навали врз вас како невреме и кога пропаста ќе ве грабне како виор, кога ќе се навалат врз вас неволјата и маката.
{1:28} Тогаш ќе ме викате, но јас нема да одговарам; ќе ме барате, но нема да ме најдете.
{1:29} Зашто го мразеа знаењето и не го избраа Господовиот страв,
{1:30} ниту го послушаа мојот совет, туку ја презреа секоја моја опомена.
{1:31} Затоа ќе јадат плод од своето владеење и ќе се наситат со сопствени совети.
{1:32} Зашто глупавите ќе ги убие нивното одбивање, а безумните ќе ги уништи невниманието,
{1:33} а кој ме слуша мене, останува безгрижен и живее спокојно без страв од зло.”
{2:1} Сине мој, ако ги примиш моите зборови и ги запазиш моите заповеди во себе,
{2:2} и со своето уво ја послушаш мудроста и го обратиш своето срце кон разумот;
{2:3} да, ако го повикаш разумот и извикаш кон благоразумноста;
{2:4} ако го бараш како сребро и трагаш по него како по скриено сокровиште -
{2:5} тогаш ќе го разбереш Господовиот страв и ќе го најдеш знаењето за Бога.
{2:6} Зашто Господ дава мудрост, од Неговата уста доаѓа знаењето и разумот.
{2:7} Тој им ја укажува Својата помош на праведните, штит им е на оние што одат непорочно.
{2:8} Зашто Тој ги штити патиштата на правдата и го чува патот на Своите свети.
{2:9} Тогаш ќе ги сфатиш: правдата, правосудството и верноста, а и секој добар пат.
{2:10} Зашто мудроста ќе влезе во твоето срце и знаењето ќе ја зарадува твојата душа.
{2:11} Расудувањето ќе те пази тебе и разумноста ќе те чува:
{2:12} За да те избави од лош пат, од измамлив човек,
{2:13} од оние што ги оставаат патеките на чесноста, па одат по мрачни патишта;
{2:14} кои се веселат правејќи зло и ликуваат во изопаченоста на лошото;
{2:15} чии патеки се криви, и кои се опаки на своите патишта.
{2:16} За да те избави од прељубница и од туѓинка, што ласка со зборови,
{2:17} која го остава пријателот на својата младост и го заборава заветот на својот Бог.
{2:18} Зашто куќата и тоне во смрт, и нејзините патишта водат кон мртвите,
{2:19} кој влегува при неа, не се враќа никогаш, и не ги наоѓа повеќе патиштата на животот.
{2:20} Затоа, оди по патот на добрите и држи се за патеките на праведниците!
{2:21} Зашто само праведните ќе ја населат земјата и непорочните ќе останат на неа;
{2:22} а беззакониците ќе бидат збришани од земјата, и богохулниците ќе бидат искоренети од неа.
{3:1} Сине мој, не ги заборавај моите поуки, и твоето срце нека ги чува моите заповеди,
{3:2} зашто ќе ти ги продолжат деновите и годините на животот и ќе ти додадат мир.
{3:3} Нека не те оставаат добрината и верноста, обеси ги околу својот врат, запиши ги врз плочата на своето срце,
{3:4} така ќе придобиеш милост и добро сфаќање пред Божјите и човечките очи.
{3:5} Надевај се на Господа со сето свое срце и не се потпирај врз сопствениот разум.
{3:6} Мисли на Него на сите свои патишта и Тој ќе ги исправи твоите патеки.
{3:7} Не замислувај дека си мудар: Бој се од Господа и отстранувај се од злото,
{3:8} тоа ќе биде лек за твоето тело и поткрепа на твоите коски.
{3:9} Почитувај Го Господа со својот имот и со првините на сиот свој приход,
{3:10} и твоите житници ќе бидат преполни, и твоите каци ќе се прелеваат со ново вино.
{3:11} Сине мој, не ги отфрлај Господовите опомени, и немој да го замразиш Неговиот укор,
{3:12} зашто кого Господ го љуби, него и го изобличува како таткото синот, кого го љуби.
{3:13} Блазе му на човекот, што ја нашол мудроста и на човекот, кој го придобил разумот.
{3:14} Подобро е да се придобие таа отколку да се придобие сребро, и таа е поголема печалба и од златото.
{3:15} Поскапоцена е од бисерите, и колку и да се твоите скапоцености, не можат да се споредат со неа.
{3:16} Долгиот живот и е во десната рака, а во левата: богатство и чест.
{3:17} Нејзините патишта се пријатни и сите нејзини патеки се полни со мир.
{3:18} Таа е дрво на живот, за оние кои се придржуваат за неа, и благословен е оној што ќе ја задржи.
{3:19} Господ ја основа земјата со мудрост и ги зацврсти небесата со умот;
{3:20} со Негово знаење се отворија бездните и облаците истурија роса.
{3:21} Сине мој, не губи го тоа од пред очите запази ги разумот и здравото расудување;
{3:22} и ќе биде живот на твојата душа и украс на твојот врат.
{3:23} Тогаш без страв ќе чекориш по својот пат и твојата нога не ќе се сопнува.
{3:24} Кога ќе легнеш, нема да се плашиш, и кога ќе заспиеш, ќе сонуваш слатко.
{3:25} Не бој се од ненадеен страв ни од пребрзата пропаст, кога ќе ги стигне нечестивите,
{3:26} зашто Господ ќе ти биде надеж и ќе ја чува твојата нога од стапица.
{3:27} Не крати им добротворство на оние што имаат потреба кога можеш да го направиш тоа.
{3:28} Не вели му на својот ближен: „Отиди си и дојди пак, и ќе ти дадам утре”, кога можеш веќе сега.
{3:29} Не кови му зло на својот ближен, додека тој престојува без страв, кај тебе.
{3:30} Не карај се без причина, со никого, ако не ти направил зло.
{3:31} Не завидувај му на насилникот, ниту следи ги неговите патишта,
{3:32} зашто на Господа му се гнасни развратите, а близок е со праведните.
{3:33} Господовото проклетство е врз домот на безбожникот, а благословот е во домот на праведникот.
{3:34} На потсмевнувачите тој им се потсмевнува, а на смирените им дарува благодат.
{3:35} Мудрите ќе ја наследат славата, а безумниците ќе го носат срамот.
{4:1} Слушајте ја, деца, татковата поука и внимавајте за да ја сознаете мудроста,
{4:2} зашто ви давам добра наука: Не оставајте го мојот закон.
{4:3} И јас бев син на својот татко и нежен единец на својата мајка;
{4:4} и тој ме учеше и ми зборуваше: „Задржи ги моите зборови во своето срце, почитувај ги моите заповеди, и ќе живееш.
{4:5} Придобивај мудрост, придобивај разум, не ги заборавај и не отстапувај од зборовите на мојата уста.
{4:6} Не ја оставај, и ќе те чува; љуби ја и ќе те одбрани.
{4:7} Почетокот на мудроста е: придобивај мудрост за себе и со сиот свој имот придобивај разум.
{4:8} Величај ја и ќе те возвиши; кога ќе ја прегрнеш ќе ти донесе слава,
{4:9} ќе ти стави прекрасен венец на главата, и ќе ти подари славна круна.”
{4:10} Послушај, сине мој, прими ги моите зборови и ќе се умножат годините на твојот живот.
{4:11} Те поучив на патот на мудроста, те вратив на правите патеки.
{4:12} Не ќе ти се заплеткаат чекорите кога ќе почнеш да одиш; ако се растрчаш, нема да се сопнеш.
{4:13} Држи се цврсто за поуката, не ја пуштај, пази ја, зашто таа ти е живот.
{4:14} Не оди по патеките на нечесните и не оди по патот на лошите.
{4:15} Остави го, не оди по него, отстранувај се од него и заобиколувај го,
{4:16} зашто тие не спијат ако не направат зло, и сонот не им иде ако не го голтнат некого.
{4:17} Зашто го јадат лебот на нечесноста и го пијат виното на насилништвото.
{4:18} А праведничката патека е како светлината на разденувањето, што е сè појасна до полниот ден.
{4:19} А патот на нечесните е како темнина, не знаат на што ќе се сопнат.
{4:20} Сине мој, внимавај на моите зборови, наведни го своето уво кон моите беседи;
{4:21} не ги губи никогаш од пред очите, пази ги среде своето срце;
{4:22} зашто се живот за оние кои ги наоѓаат и исцелување на сето нивно тело.
{4:23} А над сè чувај го своето срце, зашто животот извира од него.
{4:24} Држи ја далеку од себе лажливата уста, и оддалечувај ги од себе измамливите усни.
{4:25} Нека твоите очи гледаат право напред, и нека твојот поглед биде секогаш прав.
{4:26} Внимавај на патеката по која одиш, и нека сите твои патишта бидат постојани.
{4:27} Не свртувај ни десно ни лево; држи ја својата нога далеку од злото.
{5:1} Сине мој, чуј ја мојата мудрост, наведни го своето уво кон мојата разумност,
{5:2} за да ја запазиш расудливоста, и твоите усни да го задржат знаењето.
{5:3} Зашто од усните на туѓа жена капе мед, и непцето и е помазно од масло,
{5:4} но таа најпосле е горчлива како пелин, остра како меч со две острици.
{5:5} Нејзините нозе слегуваат кон смртта, а чекорите и водат кон Подземјето.
{5:6} Таа не оди по патот на животот, патеките и се колебливи и таа не знае на каде водат.
{5:7} Затоа, сега послушај ме сине, и не отстапувај од зборовите на мојата уста.
{5:8} Твојот пат нека е далеку од неа, и не се приближувај до вратата на нејзината куќа,
{5:9} да не го дадеш цветот на својата младост и своите години на немилостивите;
{5:10} да не се наситат туѓинци од твојот имот, и твојот труд да не отиде во туѓа куќа;
{5:11} да не ридаш на крајот кога ќе бидат истрошени телото и снагата,
{5:12} и да не речеш: „Ох како ја мразев поуката, и како моето срце го презираше укорот!
{5:13} И не го слушав гласот на своите учители, ниту го приклонив увото кон оние што ме поучуваа.
{5:14} И за малку не западнав во секакво зло, среде собирот и заедницата!”
{5:15} Пиј вода од својот извор и онаа што извира од твојот кладенец.
{5:16} Зар надвор да се разлеваат твоите извори и водните потоци да течат по улиците?
{5:17} Нека бидат тие само твои, а не и на туѓинците кои се покрај тебе.
{5:18} Нека е благословен твојот извор, и радувај се со жената на својата младост,
{5:19} нека ти е како мила срна и љубезлива кошута; нека те напојуваат нејзините гради во секое време, и нејзината љубов те восхитува непрекратно!
{5:20} Па зошто сине мој би се занесувал по туѓа жена и би ги прегрнувал градите на туѓинката?
{5:21} Зашто пред Господовите очи се човековите патишта, и тој ги набљудува сите негови патеки.
{5:22} Нечесниот ќе биде фатен од сопственото беззаконие и ќе го држат јажињата на неговите гревови.
{5:23} Ќе умре зашто нема поука, ќе пропадне заради своето големо безумие.
{6:1} Сине мој, кога емчиш за својот ближен, и ја дадеш својата рака на друг,
{6:2} си се врзал со сопствените усни, си се врзал со зборовите на својата уста.
{6:3} Направи го тогаш ова сине мој, ослободи се! Зашто си паднал во рацете на својот ближен: оди, падни пред него и моли го својот ближен.
{6:4} Не давај им сон на своите очи ни дремка на своите клепки.
{6:5} Истргај се како газела од раката на ловецот и како птица од рацете на птичарот.
{6:6} Оди при мравката, о мрзливецу набљудувај ги нејзините патишта и биди мудар:
{6:7} Таа нема водич, надзорник ни настојник,
{6:8} се грижи за храната лете и прибира јадење во време на жетвата.
{6:9} А ти, мрзливецу, до кога ќе спиеш? Кога ќе се разбудиш од својот сон?
{6:10} Уште малку поспиј, уште малку подреми, уште малку свиткај ги рацете за одмор,
{6:11} и ќе дојде твоето сиромаштво како скитник, и твојата скудност како вооруженик.
{6:12} Лукавиот човек, нечесниот човек, оди со лажлива уста,
{6:13} намигнува со очите, тропа со нозете, покажува со прстите;
{6:14} измамите му се во срцето, сонува зло во секое време, сее раздори.
{6:15} Затоа пропаста ќе му дојде одненадеж, и во миг ќе се скрши и нема да му има лек.
{6:16} Шест нешта мрази Господ, а седум се гнасни на Неговата душа:
{6:17} Горделиви очи, лажлив јазик, раце што пролеваат невина крв,
{6:18} срце што замислува грешни мисли, нозе што итаат на зло,
{6:19} лажен сведок, кој шири лага, и човек кој сее раздори меѓу браќата.
{6:20} Сине мој, пази ги заповедите на својот татко и не отфрлај ја науката на својата мајка.
{6:21} Врзи ги за своето срце засекогаш, завиткај ги околу своето грло;
{6:22} за да те водат кога одиш, да те чуваат кога спиеш, и да разговараат со тебе кога ќе се разбудиш.
{6:23} Зашто заповедта е светилник, законот е светлина, опомените на изобличувањата се пат кон животот;
{6:24} за да те чуваат од зла жена, од ласкавиот јазик на туѓинката.
{6:25} Не посакувај ја во своето срце нејзината убавина, и не оставај да те освои со своите клепки,
{6:26} зашто поради блудница човек се понижува и за парче леб, додека прељубницата лови скапоцен живот.
{6:27} Може ли некој да носи оган во пазувите, а да не му се запали облеката?
{6:28} Може ли некој да оди по вжарени јаглени, а да не си ги изгори своите нозе?
{6:29} Така биднува со оној кој оди при жената на својот ближен: Не ќе остане без казна оној што ќе се допре до неа.
{6:30} Не го срамат ли крадецот, па иако крадел за да го смири гладот:
{6:31} Фатен, тој враќа седмократно и плаќа со сиот имот на својата куќа.
{6:32} И така, неразумен е оној, кој се впушта со прељубница, својата душа ја губи кој прави така.
{6:33} Ќе дојде посрамување и срам, и неговиот срам не се брише никогаш.
{6:34} Зашто бесна е љубоморноста во мажот: тој не знае за милост во одмаздничкиот ден;
{6:35} не се согласува на никаков откуп, и не прима дарови, колку и да му дадеш.
{7:1} Сине мој, чувај ги моите зборови и запази ги моите заповеди при себеси.
{7:2} Пази ги моите заповеди, и ќе бидеш жив, и мојата поука како зеницата на своето око.
{7:3} Заврзи ги на своите прсти, запиши ги врз плочата на своето срце;
{7:4} речи и на мудроста: „Моја сестра си”, и разумот наречи го роднина,
{7:5} за да те чуваат од жена прељубница, од туѓинка која зборува ласкаво.
{7:6} Кога бев еднаш при прозорецот на својата куќа и гледав надвор, низ решетката,
{7:7} видов меѓу лесноумните, забележав меѓу момчињата неразумен младец:
{7:8} Поминуваше по улицата покрај нејзиниот агол, и чекореше по патот кон нејзината куќа,
{7:9} во примрак, меѓу денот и вечерта, кога се спушта ноќната темнина.
{7:10} И ете, го сретна жена, облечена како блудница и со измама во срцето.
{7:11} Беше тврдоглава и разуздана, нејзините нозе не застануваа дома;
{7:12} беше час на улиците, час на раскрсниците, и дебнеше при секој агол.
{7:13} И го фати и го пољуби, и му рече, со безобразно лице:
{7:14} „Бев должна да принесам помирителна жртва и денес го исполнив својот завет;
{7:15} затоа ти излегов во пресрет, да те барам, и те најдов.
{7:16} Своето легло го послав со килими, со везени египетски покривачи;
{7:17} својата постела ја намирисав со смирна, алој и канела.
{7:18} Ајде да се ситиме со нежности до утрото и да се насладуваме во љубовта.
{7:19} Зашто мојот маж не е дома, отиде на далечен пат;
{7:20} зеде со себе ќесе со сребро, а ќе се врати дома одвај при полната месечина.”
{7:21} Така го заведе со своето наговарање, го одвлече со своите мазни усни.
{7:22} И тој тргна лудо по неа, како што волот оди на кланица и како што еленот, заплеткан во мрежата, чека
{7:23} додека стрелата не му го прониже црниот дроб, и како птицата што влетува во клопката, и не знаејќи дека тоа ќе ја чини животот.
{7:24} Затоа, сине мој, послушај ме, и чуј ги зборовите на мојата уста:
{7:25} Нека твоето срце не застранува по нејзините патишта, и нека не скита по нејзините патеки,
{7:26} зашто мнозина ги рани смртно и ги падна, и мнозина се оние што ги уби.
{7:27} Патиштата низ нејзината куќа водат во пеколот, долу во собите на смртта.
{8:1} Не проповеда ли мудроста, и не подига ли го својот глас разумот?
{8:2} На врвот на ридот, покрај патот, на раскрниците стои;
{8:3} при излезот од градот крај влезните врати, таа вика гласно:
{8:4} „Вам ви проповедам, о луѓе, и го насочувам својот глас кон човечките синови!
{8:5} Сфатете ја мудроста, вие неискусни, а вие неразумни, вразумете го срцето.
{8:6} Слушајте, зашто ќе зборувам за важни нешта, и моите усни ќе откријат што е право,
{8:7} зашто мојот јазик ја зборува вистината, а нечесноста е гнасна за моите усни.
{8:8} Сите зборови на мојата уста се праведни, во нив нема ништо ни криво ни лукаво.
{8:9} Сите тие се јасни за разумниот и праведни се за оној, кој придобил знаење.
{8:10} Примајте ја мојата поука а не сребро, и знаењето е подобро од златото.
{8:11} Зашто мудроста е поскапоцена од бисери, и никакви скапоцености не можат да се споредат со неа.
{8:12} Јас, мудроста живеам со разумот и имам расудувачко знаење.
{8:13} Стравот од Господа е омраза кон злото. Јас ги мразам: гордоста, самодостатноста, патот на лошото и уста полна со лаги.
{8:14} Мои се советот и здравото мислење, јас сум разум, и моја е силата.
{8:15} Преку мене царевите царуваат и началниците делат правда.
{8:16} Преку мене кнезовите кнезуваат и големците и сите земни судии.
{8:17} Јас ги љубам оние кои ме љубат мене, и ме наоѓаат кои ме барат.
{8:18} Богатството и славата се во мене, постојаното добро и справедливоста.
{8:19} Мојот плод е подобар од чистото и најчистото злато, и мојот приход е подобар од чистото сребро.
{8:20} Јас чекорам по патот на правдата, среде справедливите патеки,
{8:21} да им дадам имот на оние кои ме љубат и да ги наполнам нивните сокровишта.
{8:22} Господ ме имаше во почетокот на Својот пат, пред Своите созданија, многу одамна.
{8:23} Вообличена сум уште од вечноста, од почеток, пред создавањето на земјата.
{8:24} Се родив кога уште немаше бездни, додека немаше извори на изобилни води.
{8:25} Се родив пред да бидат основани горите, пред бреговите;
{8:26} кога уште не ги имаше создадено земјата ни полињата, ни почетокот на земниот прав.
{8:27} Кога ги создаваше небесата, бев присутна, кога распростираше свод над лицето на бездната;
{8:28} кога ги зацврстуваше облаците во височината и кога ја одреди силата на изворот на прадлабочината.
{8:29} Кога му ги поставуваше на морето неговите граници, за да не му се прелеат водите преку бреговите, кога ги поставуваше основите на земјата,
{8:30} бев покрај Него, како градежничка, бев радосна, од ден на ден, радувајќи се пред Него сето време:
{8:31} Се радував по почвата на Неговата земја, и мојата радост се човечките синови.
{8:32} Така, деца, послушајте ме, блазе им на оние кои ги чуваат моите патишта.
{8:33} Послушајте ја поуката, за да добиете мудрост и не ја отфрлајте.
{8:34} Блазе му на човекот што ме слуша, и бдее пред моите врати секој ден, и кој ги чува моите довратници.
{8:35} Зашто кој ме наоѓа мене, го наоѓа животот и добива милост од Господа.
{8:36} А ако згреши кон мене, и пакости на својата душа: Сите што ме мразат мене, ја љубат смртта.”
{9:1} Мудроста си изгради дом и изделка седум столбови.
{9:2} Ги искла своите животни, го измеша своето вино и го сложи својот стол.
{9:3} Ги испрати своите слугинки да објават од градските височини:
{9:4} „Кој е глупав, нека наврати ваму!” А на неразумните им говори:
{9:5} „Дојдете, јадете од мојот леб и пијте вино, што го измешав;
{9:6} оставете ја лудоста, за да живеете, и одете по патот на разумот.
{9:7} Кој поучува подбивач, добива срам, и кој кори нечесен, се валка себе си.
{9:8} Не изобличувај го потсмевачот, за да не те замрази, кори го мудриот за да те засака.
{9:9} Поучи го мудриот, и ќе биде уште помудар; упати го праведниот, и ќе се зголеми неговото знаење.
{9:10} Стравот од Господа е почеток на мудроста и познавањето на Светиот е разум.
{9:11} Преку Мене ти се умножуваат деновите и ти се множат годините на животот.
{9:12} Ако си мудар, за себе си мудар; ако бидеш потсмевач, самиот ќе поднесуваш.”
{9:13} Безумната жена е немирна, проста е и не знае ништо.
{9:14} Седи при вратата на својата куќа на столица, во градските височини,
{9:15} па ги повикува оние, кои поминуваат по патот, кои одат право по своите патеки:
{9:16} „Кој е неискусен, нека наврати ваму!” и на неразумниот му говори:
{9:17} „Крадената вода е слатка, и пријатно е да се јаде леб скришно.”
{9:18} А тој не знае дека мртвите се таму, дека нејзините гости се во длабочините на пеколот.
{10:1} Мудриот син го радува таткото, а безумниот син е тага на својата мајка.
{10:2} Не ползува ништо нечесно богатство, додека праведноста избавува од смрт.
{10:3} Господ не остава да гладува душата на праведниот. но ја отфрла лакомоста на нечесните.
{10:4} Мрзливата рака го осиромашува човекот, а трудољубивата го збогатува.
{10:5} Кој собира лете, разумен син е, а кој спие во жетвата донесува срам.
{10:6} Благословите се над главата на праведникот, а устата на нечесните кријат насилство.
{10:7} Благословен е праведниковиот спомен, а името на нечесниот ќе изгние.
{10:8} Кој е со мудро срце, прима заповеди, додека брбливиот безумник пропаѓа.
{10:9} Кој живее непорочно, оди без страв, а кој оди по криви патишта, ќе се познае.
{10:10} Кој намигнува со окото, задава тага, а кој зборува лудо, пропаѓа.
{10:11} Устата на праведниот се извор на живот, а устата на нечесниот крие насилство.
{10:12} Омразата предизвикува раздор, а љубовта ги покрива сите погрешки.
{10:13} Во усните на разумниот се наоѓа мудрост, а стапот е за плеќите на неразумниот.
{10:14} Мудрите го кријат знаењето, а устата на неразумните е близу до пропаста.
{10:15} Имотот на богатиот му е укрепен град, а на сиромашните сиромаштвото е нивна погибел.
{10:16} Праведниот печали за живот, а нечесниот печали за грев.
{10:17} Кој се придржува до поуките, е на патот на животот, а кој го отфрла укорот се заблудува.
{10:18} Лажливите усни ја кријат омразата, а кој шири клевети - безумен е!
{10:19} Изобилство зборови не бидува без грев, а кој го воздржува својот јазик, разумен е.
{10:20} Праведниковиот јазик е одбрано сребро, а срцето на нечесниот е безвредно.
{10:21} Усните на праведниот се храна на мнозина, а глупавите умираат од недостаток на разум.
{10:22} Господовиот благослов збогатува и не придодава никаква мака.
{10:23} а безумниот е радост да направи срамно дело, а за разумниот да биде мудар.
{10:24} Од што се плаши нечесниот, тоа ќе го најде, а желбата на праведниот се исполнува.
{10:25} Како виорот што поминува, така го снемува нечесниот, а праведникот има вечна основа.
{10:26} Какви се киселината за забите и димот за очите, таков е мрзливецот за оние што го праќаат.
{10:27} Стравот од Господа ги умножува деновите, а на нечесните им се скратуваат годините.
{10:28} Надежта на праведните е полна со радост, а надежта на нечесните пропаѓа.
{10:29} Господовиот пат е закрила на праведникот, а пропаст за оние што прават зло.
{10:30} Праведникот никогаш нема да се поколеба, а нечесните ќе ги снема од лицето на земјата.
{10:31} Од устата на праведникот блика мудрост, а лажливиот јазик ќе биде отсечен.
{10:32} Усните на праведникот знаат што е благопријатно, додека устата на нечесните што е злобата.
{11:1} Лажната мерка гнасна е на Господа, а полната мерка му е угодна.
{11:2} Со гордоста доаѓа срамот, а мудроста е во смирените.
{11:3} Праведните ги води нивната невиност, а безбожниците ќе ги погуби нивното лукавство.
{11:4} Богатството не помага во денот на Божјиот гнев, а правдата избавува од смрт.
{11:5} На непорочниот правдата му го исправува неговиот пат, а нечесниот пропаѓа од својата нечесност.
{11:6} Справедливите ги избавува нивната правда, а беззакониците се фаќаат во својата злоба.
{11:7} Кога лошиот човек умре, надежта му пропаѓа, и надежта и очекувањето на грешникот се рушат.
{11:8} Праведникот се спасува од беда, а нечесниот доаѓа на неговото место.
{11:9} Лицемерот го убива, со устата, својот ближен, а праведниците се избавуваат со знаење.
{11:10} Градот се радува на успехот на праведниците и воскликнува заради пропаста на нечесниот.
{11:11} Со благословот на праведните градот се воздига, а со устата на нечесните се разурнува.
{11:12} Неразумникот го презира својот ближен, додека умниот човек молчи.
{11:13} Кој оди со клеветата, ја открива тајната, а човек со верен дух ја чува тајната.
{11:14} Каде нема раководство народот пропаѓа, а при многу советници, тој се избавува.
{11:15} Многу лошо поминува кој емчи за друг, а без страв е кој го мрази емството.
{11:16} Благочестивата жена придобива слава, а трудољубивите мажи богатство.
{11:17} Милостивиот човек сам си прави добро, а жестокиот го измачува сопственото тело.
{11:18} Нечесниот човек придобива измамлива печалба, а кој сее правда, има сигурна награда.
{11:19} Кој е цврст во справедливоста, оди во живот, а кој трчи по злото, за смрт му е.
{11:20} Одвратни му се на Господа нечесните во срцето, а непорочните во патот му се благоугодни.
{11:21} Навистина, зол човек не ќе помине без казна, а потомството на праведникот ќе се избави.
{11:22} Златна обетка на носот на свињата: таква е убава жена а без разум.
{11:23} Праведничката желба е само добро, а очекувањето на нечесните гнев.
{11:24} Кој дели изобилно, сè повеќе има, а кој скржави сè е посиромашен.
{11:25} Благотворната душа наоѓа поткрепа, а кој ги напојува другите, сам ќе се напои.
{11:26} Кој не дава жито, народот го колне, а благословот е над главата на оној што го продава.
{11:27} Кој се стреми кон добро, наоѓа милост, а кој оди по злото, тоа ќе го снајде.
{11:28} Кој се надева на богатство, пропаѓа, а праведните ќе цветат како зелено лисје.
{11:29} Кој ја запустува својата куќа, ќе наследи ветер, а неумниот му е слуга на умниот по срце.
{11:30} Праведниковиот плод е дрво на животот, а мудрец е, кој придобива души.
{11:31} Ако на праведникот му се плаќа за заслуженото на земјата колку повеќе на нечесниот и на грешниот.
{12:1} Кој ја љуби поуката, го љуби знаењето, а кој го мрази укорувањето неук е.
{12:2} Добриот добива милост од Господа, а подмолниот осуда.
{12:3} Човекот не се зацврстува со беззаконие, а коренот на праведникот не се помрднува.
{12:4} Добродетелната жена е венец на својот маж, а срамотната е како гнилеж во неговите коски.
{12:5} Мислите на праведните се справедливи, а сплетките на нечесните се измамливи.
{12:6} Зборовите на нечесните се заседа за крвопроливање, а праведните ги избавува нивната уста.
{12:7} Нечесните се сосипуваат и веќе ги нема, а домот на праведникот останува.
{12:8} Човекот бидува пофалуван според остроумноста на својот разум, а опакиот во срцето ќе биде презрен.
{12:9} Подобро е да бидеш мал и да имаш само еден слуга, отколку да се издигаш, а да немаш ни леб.
{12:10} Праведникот внимава и на животот на својот добиток, додека на нечесниот срцето му е свирепо.
{12:11} Кој ја обработува својата земја, наситен е со леб, а кој трча по суетата, неразумен е.
{12:12} Копнежот на нечесниот е мрежа од зло, а коренот на праведникот дава плод.
{12:13} На нечесниот стапица му е гревот на неговата уста, а праведникот се избавува од беда.
{12:14} Од плодот на својата уста секој ќе се насити изобилно, а она што го направил со рацете, ќе му се врати.
{12:15} На лудиот му се чини прав неговиот пат, а мудриот човек слуша совети.
{12:16} Безумникот веднаш го покажува својот бес, а умниот го покрива срамот.
{12:17} Кој говори вистина, открива што е право, а лажниот сведок - измамата.
{12:18} Невнимателниот зборува како да прободува со меч, а јазикот на мудрите е исцелување.
{12:19} Вистинита уста трае довека, а лажливиот јазик само за миг.
{12:20} Измамата е во срцето на оние, кои смислуваат зло, а радост во оние што делат мирољубиви совети.
{12:21} Праведникот не го стигнува никаква неволја, а нечесните се исполнети со зло.
{12:22} Одвратни Му се на Господа лажливите усни, а Му се мили кои зборуваат вистина.
{12:23} Благоразумниот човек го прикрива своето знаење, а безумничкото срце ја разгласува својата глупост.
{12:24} Трудољубивата рака ќе владее, а безгрижните ќе одат кон подложност.
{12:25} Грижата во срцето го притиска човекот, а добриот збор го весели.
{12:26} Праведникот го води својот пријател, а нечесните ги заблудува нивниот пат.
{12:27} Мрзливиот нема да го улови својот лов, а трудољубието е скапоцено благо за човекот.
{12:28} Животот стои врз патеката на правдата, и на нејзиниот пат нема смрт.
{13:1} Мудриот син ја слуша татковата поука, а потсмевачот не го слуша изобличувањето.
{13:2} Од плодот на својата уста човекот ја ужива добрината, а срцето на беззакониците е полно со насилство.
{13:3} Кој ја пази својата уста го пази својот живот, а кој зборува невнимателно, за главата му е.
{13:4} Душата на мрзливиот сака но без успех, а ќе се исполни желбата на трудољубивите.
{13:5} Праведникот мрази лажлив збор, а нечесниот постапува нечесно и срамно.
{13:6} Правдата го чува непорочниот во патот, а гревот го сосипува грешникот.
{13:7} Некој се преправа на богат, а нема ништо; некој се преправа на беден, а има големо богатство.
{13:8} Со своето богатство човекот го откупува животот, а бедниот не ги слуша заплашувањата.
{13:9} Светлината на праведните секогаш е радост, а светилката на нечесниот гаси.
{13:10} Гордоста раѓа само препирки, а мудроста е во оние, кои примаат совет.
{13:11} Со измама придобиено богатство исчезнува, а кој собира со труд, го умножува.
{13:12} Одложуваната надеж го изнемоштува срцето, а исполнетата желба е дрво на животот.
{13:13} Кој го презира словото, тој пропаѓа, а кој ги почитува заповедите, добива плата.
{13:14} Поуката на мудриот е животен извор, таа избавува од примките на смртта.
{13:15} Добриот разум прибавува пријатност, а патот на беззакониците е нерамен.
{13:16} Секој умен дејствува промислено, а безумникот се фали со својата лудост.
{13:17} Лошиот гласник паѓа во зло, а верниот пратеник донесува исцеление.
{13:18} Сиромаштија и срам ќе дојде за оној, кој ја отфрла поуката, а кој го прима укорот ќе дојде до чест.
{13:19} Слатка и е на душата исполнетата желба, а на безумниците им е омразено да се отстрануваат од злото.
{13:20} Дружи се со мудрите, и ќе станеш мудар, а кој другарува со безумниците станува лош.
{13:21} Злото ги гони грешниците, а доброто е награда на праведните.
{13:22} Добриот човек го остава наследството на своите внуци, а богатството на грешникот се чува за праведникот.
{13:23} Изобилно храна има на нивата на сиромасите, а има и кој пропаѓа од неправеден суд.
{13:24} Кој ја штеди прачката, го мрази својот син, а кој го љуби, го казнува на време.
{13:25} Праведикот има јадење до ситка, а стомакот на нечесните ја познава скудноста.
{14:1} Мудрата жена го изградува нејзиниот дом, а лудата го разурнува со рацете.
{14:2} Кој живее од чесност, се бои од Господа, а кој оди по страничен пат, Го презира.
{14:3} Во устата на лудиот е прачката за неговата гордост, а мудроста ја пазат сопствените усни.
{14:4} Каде нема волови, јаслите се празни, а жетвата е изобилна од силата на воловите.
{14:5} Вистинскиот сведок не лаже, а лажниот сведок шири лага.
{14:6} Потсмевачот бара мудрост и не ја наоѓа, а разумниот лесно доаѓа до знаење.
{14:7} Оди си од безумниот човек, зашто нема да запознаеш усни што зборуваат знаење.
{14:8} Мудроста на мудриот човек е во тоа: што внимава на својот пат, а глупоста на безумникот е заблуда.
{14:9} На лудите гревот им е шега, а среде праведните е Божјата наклонетост.
{14:10} Срцето ја познава својата душевна мака, и неговата радост не може да ја дели никој друг.
{14:11} Домот на нечесните ќе пропадне а живеалиштето на праведниците ќе процвета.
{14:12} Некој пат му се чини на човекот прав, а на крајот води кон смртта.
{14:13} И во смеата срцето чувствува болка, а после веселбата доаѓа тага.
{14:14} Лукавиот се сити со своите престапи, а добриот човек со својот труд.
{14:15} Глупавиот верува на секој збор, а умниот внимава на својот чекор.
{14:16} Мудриот се бои и се отклонува од злото, а безумниот се распалува и е смел.
{14:17} Избувливиот човек прави лудости, и зломисленикот ќе биде замразен.
{14:18} Глупавите ја наследуваат лудоста, а мудрите ги овенчува знаењето.
{14:19} Лошите се поклонуваат пред добрите, и нечесните пред вратите на праведникот.
{14:20} Сиромавиот им е омразен и на своите пријатели, а богатиот има многу другари.
{14:21} Греши кој го презира својот ближен, а блазе на оној кој е милостив кон сиромасите.
{14:22} Не одат ли по заблуда оние што смислуваат зло? А зар не се добрината и верноста со оние што смислуваат добро.
{14:23} Од секој труд има полза, а од брбливоста на усните само сиромаштво.
{14:24} На мудрите венец им е нивното богатство, а глупоста на безумните е нивната лудост.
{14:25} Вистинскиот сведок избавува души, а лажниот сведок истура лаги.
{14:26} Во стравот од Господа е голема верба, и е прибежиште за неговите синови.
{14:27} Стравот од Господа е извор на животот; Тој избавува од стапицата на смртта.
{14:28} Многуброен народ е слава за царот, а без луѓе владетелот пропаѓа.
{14:29} Кој се гневи бавно има големо разбирање, а избувливиот во дух покажува глупост.
{14:30} Тивкото срце е живот на телото, а љубомората е гнилеж во коските.
{14:31} Кој го угнетува бедниот, го навредува неговиот Творец, а кој е милостив кон бедниот Го почитува.
{14:32} Нечесниот пропаѓа заради сопствената пакост, а праведникот и при самата смрт наоѓа засолниште.
{14:33} Мудроста почива во разумно срце, а што е во безумниот тоа и се покажува.
{14:34} Правдата го возвишува народот, а гревот е срам на народите.
{14:35} Царската наклонетост е кон разумниот слуга а неговиот гнев - против оној кој го срами.
{15:1} Благиот одговор ја ублажува јароста, а грубиот збор го зголемува гневот.
{15:2} Јазикот на мудрите луѓе го прославува знаењето, а устата на безумните истурува глупост.
{15:3} Господовите очи се на секое место и ги набљудуваат и лошите и добрите.
{15:4} Благиот јазик е дрво на животот, а пакосниот е рана за духот.
{15:5} Безумниот ја презира поуката на својот татко, а кој прима укор, е благоразумен.
{15:6} Во праведниковиот дом има големо изобилство, а нечесниот ја печали својата пропаст.
{15:7} Усните на мудрите сеат знаење, а срцето на безумникот е непостојано.
{15:8} Жртвата на нечесниот Му е омразена на Господа, а мила Му е молитвата на праведните.
{15:9} Патот на нечесните Му е омразен на Господа, а возљубен Му е оној, кој оди по правдата.
{15:10} Тешка казна го чека оној кој го остава правиот пат, а ќе умре кој го мрази изобличувањето.
{15:11} И Пеколот и Гибелта стојат пред Господа, а колку повеќе срцата на човечките синови.
{15:12} Потсмевачот не го љуби оној што го кори: тој не се дружи со мудрите.
{15:13} Веселото срце го разведрува лицето, а болката во срцето тешкотија е за духот.
{15:14} Разумното срце бара знаење, а безумничката уста се занимава со глупост.
{15:15} За натажениот сите денови се зли, а кому срцето е весело, на гозби е постојано.
{15:16} Подобро е малку со страв од Господа, отколку големо богатство и немир со него.
{15:17} Подобар е оброк со зеленчук каде е љубовта, отколку згоен вол каде е омразата.
{15:18} Гневливиот човек заметнува препирка, а стрпливиот ја стивнува расправата.
{15:19} Патот на мрзливиот е како глогово трниште, а патеката на праведникот е разгазена.
{15:20} Мудриот син го весели таткото, а безумниот ја презира својата мајка.
{15:21} Лудоста е веселба за неразумниот, а разумниот човек оди право.
{15:22} Не успеваат намерите, каде што нема советување, а се остваруваат каде има многу советници.
{15:23} Човекот се радува на одговорот на својата уста, и зборот во право време колку е добар!
{15:24} За разумниот човек патот на животот оди нагоре, за да се отстрани од пеколот, што е долу.
{15:25} Господ го разурнува домот на гордите, а ја поставува меѓата на вдовицата.
{15:26} Омразени му се на Господа лошите мисли, а чистите зборови му се мили.
{15:27} Користољубивиот го разурнува својот дом, а кој го мрази поткупот, ќе живее.
{15:28} Праведниковото срце смислува одговор, а устата на нечесниот зборува злоба.
{15:29} Далеку е Господ од нечесните, а ја слуша молитвата на праведните.
{15:30} Бистриот поглед го развеселува срцето, и радосната вест ги гои коските.
{15:31} Увото што го послушува спасоносното изобличување живее меѓу мудреците.
{15:32} Кој отфрла поука ја презира сопствената душа, а кој прима поправка, се здобива со разум.
{15:33} Стравот од Господа е училиште на мудроста, зашто смиреноста оди пред славата.
{16:1} Човекот смислува во срцето, а од Господа е што ќе одговори јазикот.
{16:2} На човекот сите негови патишта му изгледаат чисти, а Господ ги испитува духовите.
{16:3} Препушти му ги на Господа своите дела, и твоите намери ќе се сигурни.
{16:4} Господ создаде сè за сопствена цел, па и нечесниот за денот на злото.
{16:5} Омразен Му е на Господа секој со гордо срце, таков навистина не останува без казна.
{16:6} Со милост и вистина се очистува неправдата, и со стравот од Господа се отстранува злото.
{16:7} Кога на Господа Му се мили човековите патишта и неговите непријатели ги помирува со него.
{16:8} Подобро е малку со правда, отколку големи приходи со неправда.
{16:9} Човековото срце го смислува својот пат, но Господ ги управува неговите чекори.
{16:10} Вдахновена одлука е во усните на царот: неговата уста нема да згреши во пресудата.
{16:11} Чесните ваги и премерувањата Му припаѓаат на Господа; сите тегови во торбите се Негово дело.
{16:12} Омразено им е на царевите да се врши беззаконие, зашто престолот се уцврстува со правда.
{16:13} Пријатни им се на царевите праведни усни, и тие го љубат оној кој зборува вистина.
{16:14} Царевиот гнев е вестител на смртта, но мудриот човек го ублажува.
{16:15} Во ведрото лице на царот е живот, и неговата милост е како облак со пролетен дожд.
{16:16} Пополезно е да се стекне мудрост, отколку злато, и придобивањето на разум е поскапоцено, отколку среброто.
{16:17} Патот на праведните е: да се отстрануваат од злото, и кој внимава на својот пат, го чува својот живот.
{16:18} Гордоста врви пред гибелта, и високоумноста пред паѓањето.
{16:19} Подобро е да се биде кроток со понизните, отколку да се дели плен со горделивите.
{16:20} Кој внимава на зборот, наоѓа добро, и кој се надева на Господа, блажен е.
{16:21} Мудриот во срцето се наречува разумен, и слаткото зборување го зголемува знаењето.
{16:22} Разумот е извор на живот на оние што го имаат, а на безумните им е казна нивната глупост.
{16:23} Срцето на мудрецот ја вразумува неговата уста; му го умножува знаењето на усните.
{16:24} Љубезните зборови се мед во саќи, сладост на душата и лек на коските.
{16:25} Некој пат му се чини прав на човекот, а на крајот води кон смртта.
{16:26} Гладот на трудбеникот работи за него, зашто го тера неговата уста.
{16:27} Никаквецот приготвува само зло и во усните му е пламенен оган.
{16:28} Лукавиот човек сее раздор, и клеветникот ги разделува најверните пријателите.
{16:29} Насилникот го заведува својот ближен и го наведува на лош пат.
{16:30} Кој намигнува со очите, смислува опакост, а кој ги стиска усните, веќе смислил пакост.
{16:31} Седите коси се венец на слава; се наоѓаат на патот на правдата.
{16:32} Кој е долготрпелив подобар е од јунакот, и кој владее со себе, подобар е од освојувачот на град.
{16:33} Во пазувата се фрла жрепката, но од Господа е секоја одлука.
{17:1} Подобро е залаг сув леб во мир, отколку куќа со расправии, полна со печена жртва.
{17:2} Разумниот слуга владее над синот на срамот и ќе дели наследството со браќата.
{17:3} Топилницата е за сребро, а печката за златото, а самиот Господ го испитува срцето.
{17:4} Злочинецот ги слуша лажливите усни, а лажливецот го прислушкува погубувачкиот јазик.
{17:5} Кој му се потсмевнува на сиромашниот, Му се потсмевнува на неговиот Создател, и кој се радува на несреќата, не останува без казна.
{17:6} Внучињата се венец на старците, а синовите се слава на нивните татковци.
{17:7} Не му прилега на лудиот возвишена беседа, а уште помалку на началникот лажливи усни.
{17:8} Подарокот е драгоцен камен во очите на оној што го дава: каде и да се заврти, успева.
{17:9} Кој го прикрива престапот, бара љубов, а кој шири клеветнички гласови, ги скарува и најинтимните пријателите.
{17:10} Изобличувањето го притиска разумниот повеќе, отколку сто удари безумниот.
{17:11} Лошиот човек оди сам по злото, но жесток гласник се испраќа против него.
{17:12} Подобро е да нагазиш на мечка, чии мечиња се грабнати, отколку на безумник во неговата лудост.
{17:13} Кој враќа зло за добро, не ќе ја отстрани несреќата од својот дом.
{17:14} Започнувањето на караница е исто како да се пушти поплава, и затоа пред да избувне караница оддалечи се!
{17:15} Кој го оправдува виновникот и кој го осудува правиот, двајцата Му се омразени на Господа.
{17:16} Зошто е богатството во рацете на безумникот за да купи мудрост со нив, кога нема разум!?
{17:17} Пријателот љуби во секое време, а во неволја станува и брат.
{17:18} Неразумниот човек дава рака и емчи пред својот ближен.
{17:19} Гревот го љуби кој ја љуби препирката, и кој ја издига високо својата врата, бара пропаст.
{17:20} Опакиот во срцето не наоѓа добро, и кому јазикот му е лош, западнува во несреќа.
{17:21} Кој ќе роди безумник, на тага му е; а не е весел ни таткото на лудиот.
{17:22} Веселото срце е одличен лек, а невеселиот дух ги суши коските.
{17:23} Нечесниот прима подарок од под пазуви, за да ги искриви патиштата на правдата.
{17:24} Разумниот ја има мудроста пред себе, а очите на безумниот се кон крајот на земјата.
{17:25} Безумниот син е грижа на татка си и жалост на својата мајка.
{17:26} Не чини да биде казнуван праведникот, а не е право ни да бидат биени благородните.
{17:27} Разумниот се воздржува во своите зборови, а трпеливиот човек е благоразумен.
{17:28} И глупецот се смета за мудар кога молчи, и за разумен, кога ги воздржува своите усни.
{18:1} Себичниот ја сака само својата желба; и се противи на секое здраво расудување.
{18:2} Глупецот нема наслада во знаењето, нему му е само да си го искажува срцето.
{18:3} Кога доаѓа нечесниот, доаѓа и презирот, а со нечесноста доаѓа прекорот.
{18:4} Зборовите од човечката уста се длабоки води, извор на мудрост - порој што се разлива.
{18:5} Не е добро: да се обѕира на нечесна личност, да му се нанесе неправда на праведникот во судот.
{18:6} Безумниковите усни се впуштаат во препирки, и неговата усна предизвикува удари.
{18:7} Сопствената уста е пропаст за безумниот, и усните му се примка за неговата душа.
{18:8} Клеветниковите зборови се како слатки: се спуштаат до дното на утробата.
{18:9} Кој е негрижлив во својата работа брат му е на расипникот.
{18:10} Господовото име е цврста кула: праведникот прибегнува кон него и наоѓа засолниште.
{18:11} Имотот на богатиот е утврден град, и како висок ѕид во неговото мечтаење.
{18:12} Пред загинувањето се гордее човековото срце, а пред славата оди смиреноста.
{18:13} Кој одговара пред да чуе, тоа му е лудост и срам.
{18:14} Кога е човекот болен неговиот дух го подига, а поразениот дух, кој може да го подигне?
{18:15} Разумното срце придобива знаење, и увото на мудрите бара знаење.
{18:16} Подарокот му отвора пат на човекот и го води пред големците.
{18:17} Кој прв го заштитува своето дело се чини дека е прав, а кога ќе дојде неговиот сосед го испитува.
{18:18} Жрепката ги прекратува споровите, и одлучува меѓу силните.
{18:19} Навредениот брат е појак од цврст град, и расправите се како лостови на тврдина.
{18:20} Секој го наситува желудникот со плодот на својата уста, се наситува со родот на своите усни.
{18:21} Смртта и животот се во власта на јазикот, а кој го милува, јаде од неговиот плод.
{18:22} Кој нашол добра жена, ја нашол среќата и добил милост од Господа.
{18:23} Бедниот зборува молејќи понизно, а богатиот одговара грубо.
{18:24} Има пријатели кои водат во пропаст, а има и пријател поприврзан од брат.
{19:1} Подобар е сиромавиот кој живее во непорочност, отколку човек со нечесни усни и при тоа и безумен.
{19:2} Ревносна душа без разумност не е добра, и кој оди брзо, се сопнува.
{19:3} Безумието го расипува животот на човекот, а срцето му се лути на Господа!
{19:4} Богатството прибавува многу пријатели, а бедниот го остава и неговиот пријател.
{19:5} Лажливиот сведок не останува без казна, и кој шири лаги, нема да избега.
{19:6} Мнозина му ласкат на лицето на дародавецот, и секој му е пријател на дарежлив човек.
{19:7} Бедниот го мразат сите негови браќа, уште повеќе се оддалечуваат од него, неговите пријатели. Тој копнее за добри зборови, но не ги наоѓа.
{19:8} Кој стекнува разумност, си ја сака душата, а кој го чува разумот, наоѓа среќа.
{19:9} Лажливиот сведок не останува без казна, и кој шири лаги, ќе пропадне.
{19:10} Не му прилега на безумен да живее раскошно, уште помалку на слуга да владее над кнезовите.
{19:11} Благоразумието го запира човекот од гнев, и чест му е да ја прости грешката.
{19:12} Гневот на царот е како рикање на лав, а неговата благонаклонетост како роса на трева.
{19:13} Безумниот син е несреќа за својот татко, и женините препирки се постојано прокиснување.
{19:14} Куќата и богатството се наследуваат од татковците, а благоразумната жена е од Господа.
{19:15} Мрзливоста навлекува врз човекот длабок сон, и неработливата душа гладува.
{19:16} Кој се придржува до заповедта, го чува својот живот, а кој не внимава на своите патишта умира.
{19:17} На Господ му позајмува кој е милостив кон бедниот, и Тој ќе му го плати добротворството.
{19:18} Казнувај го својот син додека има надеж, и не се возбудувај од неговото викање.
{19:19} Кој е јаростен, ќе биде казнет, ако сакаш да му помогнеш ќе направиш полошо.
{19:20} Слушај совет и примај поука, за да станеш мудар во твоите последни денови.
{19:21} Има многу замисли во човековото срце, но што ќе науми Господ, тоа и ќе биде.
{19:22} Чест за човекот е неговото добротворство, и сиромавиот е подобар од лажливецот.
{19:23} Стравот од Господа дава живот, и кој ќе се исполни со него, злото не го посетува.
{19:24} Мрзливецот ја макнува раката во чинијата, но не ја принесува до својата уста.
{19:25} Ако го удриш потсмевнувачот, и простиот ќе се изитри. Ако го изобличиш разумниот, тој ќе го сфати знаењето.
{19:26} Срамен и расипан син е оној, кој го запустува таткото и ја истерува мајката.
{19:27} Престани, сине мој, да ги слушаш поуките што одведуваат од зборовите на сознанието.
{19:28} Нечесниот сведок и се потсмевнува на правдата, и устата на нечесниот ја голта неправдата.
{19:29} Подготвени се казните за потсмевнувачите, и ударите за плеќите на безумните.
{20:1} Виното е потсмевнувач, жестокиот пијалак буен; и кој им се оддава, не е разумен.
{20:2} Царевиот гнев е како лавско рикање; кој го предизвикува, греши против самиот себе.
{20:3} Чест е за човекот да се воздржи од препирка, а кој е безумен, ја почнува препирката.
{20:4} Мрзливиот несака да оре поради зимата, во времето на жетвата тој бара и ништо нема.
{20:5} Советот во човековото срце е длабока вода, и разумниот човек ќе ја исцрпи.
{20:6} Мнозина се наречуваат: добротвори, но кој ќе најде верен човек?
{20:7} Праведникот оди во својата непорочност, блазе им на неговите синови по него!
{20:8} Царот кој седнува на судиска столица, го истражува секое зло со своите очи.
{20:9} Кој може да рече: „Го очистив своето срце, јас сум чист од мојот грев?”
{20:10} Двојните тегови и двојните мерки, двете Му се омразени на Господа.
{20:11} И детето се познава според она што го прави, дали е чисто и праведно неговото дело.
{20:12} И увото што слуша и окото што гледа, Господ ги направи двете.
{20:13} Не сакај го спиењето за да не осиромашиш, отвори ги своите очи, и ќе се наситиш со леб.
{20:14} „Лошо, лошо”, зборува купувачот, а кога ќе си отиде се фали.
{20:15} Има злато и многу бисери, но мудрите усни се најскапоцен накит.
{20:16} Земи му ја облеката на оној кој емчи за друг; ограби го него место туѓинецот.
{20:17} Сладок му е на човекот лебот на измамата, но после устата му се наполнува со песок.
{20:18} Намерите се спроведуваат со совет; затоа размисли добро па води војна!
{20:19} Кој клевети наоколу, открива тајни; затоа не се мешај со оној, кому усните секогаш му се отворени.
{20:20} Кој ги проколнува татко си и мајка си, светилката му се гаси среде густа темнина.
{20:21} Од почетокот набрзина придобиено наследство, на крајот не е благословено.
{20:22} Не зборувај: „Ќе се одмаздам за злото”, остави Му на Господа и Тој ќе те избави.
{20:23} Омразени Му се на Господа двојните тегови, и кривата мерка не чини.
{20:24} Од Господа се човековите чекори, и како може човекот да го разбере својот пат?
{20:25} Стапица е за човекот да рече непромислено: „Ова е свето”, а после да се предомисли што заветувал.
{20:26} Мудриот цар умее да ги просејува нечесните, и ги става под тркала.
{20:27} Човековиот дух е Господова светилка која ја испитува сета внатрешност на срцето.
{20:28} Милоста и верноста го чуваат царот, зашто со милоста го зацврстува својот престол.
{20:29} Убавината на младите е нивната сила, а седата коса е украс на старците.
{20:30} Синилото од биење го очистува злото, а ударите внатрешноста на срцето.
{21:1} Царевото срце е во рацете на Господа, како вода што тече; го води каде што сака.
{21:2} Секој пат е праведен за човекот во сопствените очи, а Господ го испитува срцето.
{21:3} Да се извршува правда и да се прави право помило Му е на Господа, отколку жртва.
{21:4} Издигнати очи и горделиво срце и светилка на нечесните, тоа е грев.
{21:5} Замислите на трудољубивиот се стремат кон изобилство, а избувливиот трпи сиромаштво.
{21:6} Сокровиште придобиено со лажлив јазик е непостојана суета на оние кои бараат смрт.
{21:7} Нечесните ќе ги одвлече нивното насилство, зашто не сакаат да прават правда.
{21:8} Сплеткан е патот на грешникот, а делото на чистиот човек е право.
{21:9} Подобро е да се живее под работ на покривот, отколку во заедничка куќа со препирлива жена.
{21:10} Душата на нечесниот го сака злото; во него нема сомилост ни за ближниот.
{21:11} Кога се казнува потсмевачот, простиот станува мудар, а мудрите црпат знаење од поуката.
{21:12} Праведниот Бог го набљудува домот на нечесните, и нечесните ги фрла во несреќа.
{21:13} Кој го затнува своето уво пред викањето на сиромавиот, и самиот ќе вика, но никој не ќе го послуша.
{21:14} Тајниот подарок ја стивнува лутината, а подарокот, под рака, и жестоката јарост.
{21:15} Праведниот суд е радост за праведникот, а ужас за злосторниците.
{21:16} Човек кој свртува од патот на разумот, ќе почива во собранието на мртвите.
{21:17} Кој ја љуби веселбата, станува сиромав, и кој ги сака виното и мирисливото масло, не се збогатува.
{21:18} Нечесниот човек е откуп за праведникот, и безбожникот стапува на местото на праведникот.
{21:19} Подобро е да се живее во пустина, отколку со расправлива и гневлива жена.
{21:20} Драгоцено е благото и маслото во станот на мудриот, а безумниот човек ги растура.
{21:21} Кој се стреми кон правдата и милоста, наоѓа живот, правда и чест.
{21:22} Мудрецот го совладува градот на силните, и ја крши силата на која се надеваат.
{21:23} Кој ги чува својата уста и јазикот, самиот се чува од неволја.
{21:24} На дрскиот и гордиот името му е „потсмевач”, тој работи сè со прекумерна дрскост.
{21:25} Мрзливиот го убива неговата желба, зашто неговите раце одбиваат да работат.
{21:26} Нечесниот по цел ден лакоми, а праведникот дава и не штеди.
{21:27} Омразена е жртвата на нечесните, особено кога се принесува со лукавство.
{21:28} Лажливиот сведок пропаѓа, а човек кој слуша, ќе говори секогаш.
{21:29} Нечесните покажуваат дрско лице, а чесниот внимава на својот пат.
{21:30} Нема мудрост, и нема разум, и нема совет, против Господа.
{21:31} Коњот се подготвува за денот на бојот, но победата е од Господа.
{22:1} Добро име е подобро од големо богатство, и подобра е милоста од сребро и злато.
{22:2} Богатиот и сиромавиот се сретнуваат: Господ ги создаде двајцата.
{22:3} Претпазливиот го предвидува злото и се скрива, а неразумните одат напред, и претрпуваат казна.
{22:4} Наградата за понизност е: страв од Господа, богатство, слава и живот.
{22:5} Трње и примки се на патот на измамникот; кој го чува својот живот, далеку е од двете.
{22:6} Упатувај го детето по неговиот пат, па кога и ќе остари, нема да отстапи од него.
{22:7} Богатиот владее над бедните, а должникот е слуга на позајмувачот.
{22:8} Кој сее неправда - жнее жалост, и прачката на неговиот гнев ќе го удри него - самиот.
{22:9} Милостивото око бидува благословено, зашто дава од својот леб на бедниот.
{22:10} Истерај го потсмевачот и ќе прекрати раздорот, и ќе исчезнат неслогата и навредата.
{22:11} Тој кој љуби чисто срце, и кој има љубезни усни, царот му е пријател.
{22:12} Господовиот поглед го чува знаењето, а Тој ги отфрлува зборовите на неверникот.
{22:13} Мрзливецот вели: „Лавот е надвор, би ме убил среде улицата.”
{22:14} Устата на блудницата е длабока јама, и на кого се лути Господ, паѓа таму.
{22:15} Глупоста се прилепува до срцето на детето, прачката на поуката ја отстранува од него.
{22:16} Кој го угнетува бедниот за да се збогати, и кој дава на богатиот - ќе осиромашат.
{22:17} Беседи на мудреците: наведни го увото и чуј го моето слово и земи го при срце моето знаење,
{22:18} зашто е пријатно ако ги пазиш во твојата внатрешност и ако ти бидат на твоите усни.
{22:19} За да биде твојата надеж во Господа, денес те поучувам и тебе.
{22:20} Ти напишав триесет пати што совети, што поуки,
{22:21} за да те поучам на зборовите на вистината, да можеш со веродостојни зборови да му одговориш на оној, кој ќе те запраша.
{22:22} Не ограбувај го бедниот зашто е беден, и не гази го сиромашниот во судот,
{22:23} зашто Господ ќе го заштитува делото нивно, и ќе им го одземе животот на оние што ним им го одземаат.
{22:24} Не спријателувај се со гневлив, и не оди со бесен човек,
{22:25} за да не свикнеш на неговите патишта и да не наместиш стапица за својата душа.
{22:26} Не биди меѓу оние што даваат рака, кои емчат за долгови;
{22:27} ако немаш со што да надоместиш, зошто да ти ја одземат и постелата од под тебе?
{22:28} Не преместувај ги старите меѓи, што ги поставија твоите татковци.
{22:29} Дали си видел човек трудољубив во својата работа? Таквиот има пристап при царевите и не им служи на простаците.
{23:1} Кога ќе седнеш да јадеш со началник, внимавај добро што е пред тебе;
{23:2} стави си нож под грлото ако си ненаситник.
{23:3} Не посакувај ги неговите слатки јадења, зашто се измамливи гозби.
{23:4} Не труди се да придобиеш богатство, откажи се од таквата мисла;
{23:5} насочиш ли ги очите кон него, него веќе го нема, зашто си направило крилја како орел и летнало кон небото.
{23:6} Не јади јадења на завидливиот, не копнеј по неговите слатки јадења,
{23:7} зашто тој е таков како што мисли во себеси: „Јади и пиј”, ти вели, но неговото срце не е со тебе.
{23:8} Залокот што си го изел, ќе го повратиш, напразно ќе ги изгубиш своите љубезни зборови.
{23:9} Не зборувај пред безумник, зашто ги презира твоите умни зборови.
{23:10} Не преместувај ги старите меѓи и не навлегувај во нивата на сираците,
{23:11} зашто е моќен нивниот Заштитник, ќе го брани нивното право против тебе.
{23:12} Сврти го своето срце кон поуката и своето уво кон мудри зборови.
{23:13} Не лишавај му ја на детето опомената, зашто, ако го удриш со прачка, нема да умре;
{23:14} го биеш со прачка, ама му ја избавуваш душата од пеколот.
{23:15} Сине мој, кога ти е срцето мудро и јас се радувам од срце;
{23:16} и ќе воскликнува сета моја внатрешност, кога твоите усни зборувааат што е право.
{23:17} Нека твоето срце не им завиди на грешниците, туку нека секогаш ти биде во страв од Господа;
{23:18} зашто ќе имаш иднина, и твојата надеж нема да пропадне.
{23:19} Слушај, сине мој, и биди мудар и води го твоето срце по рамен пат.
{23:20} Не дружи се со винопијачите, ниту со месојадачите,
{23:21} зашто пијаницата и изедникот осиромашуваат, и дремливиот се облекува во партали.
{23:22} Слушај го својот татко, својот родител, и не презирај ја мајката кога ќе остари.
{23:23} Купувај вистина и не ја продавај, придобивај мудрост, поука и разум.
{23:24} Многу ќе се радува таткото на праведникот, и кој раѓа мудар син ќе има милина во него.
{23:25} Нека се веселат татко ти и мајка ти, и нека се радува твојата родителка.
{23:26} Сине мој, дај ми го своето срце и нека твоите очи внимаваат на моите патишта,
{23:27} зашто блудницата е длабока јама, и туѓинката тесен кладенец.
{23:28} Таа дебне во заседа како крадец и го зголемува бројот на безбожниците меѓу луѓето.
{23:29} Кому ах? Кому: леле? Кому: препирки? Кому: воздишки? Кому: рани за ништо? Кому: заматени очи?
{23:30} На оние што седат доцна покрај виното, што дошле да го испитуваат зачинетото вино.
{23:31} Не гледај на виното кога се црвенее, кога се прелева светливо во чашата: се пие така глатко,
{23:32} а на крај каснува како змија и жилосува како змија лутица.
{23:33} Твоите очи ќе гледаат туѓи жени и срцето ќе зборува развратно.
{23:34} И ти ќе бидеш како да лежиш среде морето или како да седиш на врвот на јарбол.
{23:35} „Ме избија, ама не ме заболе, ме претепаа, ама не почувствував; кога ќе отрезнам, уште ќе барам.”
{24:1} Не завиди им на нечесните луѓе, ниту посакувај да бидеш со нив,
{24:2} зашто нивното срце смислува насилство и усните зборуваат за зло.
{24:3} Со мудрост се гради куќа, и со разумност се утврдува,
{24:4} и преку знаење се полнат собите со секакви благопријатни и скапоцени богатства.
{24:5} Мудриот човек се зацврстува, и човек со знаење расте во сила.
{24:6} Зашто со размислување се оди во војна, и победата е од многу советници.
{24:7} За безумниот мудроста е превисока, затоа на судот не ја отвора својата уста!
{24:8} Кој смислува зло, се вика подмолен сплеткар.
{24:9} Мислата на безумникот е грев, и потсмевачот им е омразен на луѓето.
{24:10} Ако покажеш малодушност во ден на беда, твојата сила е мала.
{24:11} Избави ги оние кои ги влечат во смрт, и спасувај ги оние што одат на губилиште.
{24:12} Ако речеш: „Не знаевме за тоа, не разбира ли Оној, кој ги испитува срцата? И не знае ли Оној, Кој ти ја чува душата? И не плаќа ли Тој секому според неговите дела?
{24:13} Јади мед, сине мој, зашто е пријатен, и саќите се слатки на твоето грло,
{24:14} така е знај, и мудроста за твојата душа: ако ја најдеш, ја најде иднината, и твојата надеж нема да пропадне.
{24:15} Не поставувај нечеснику, заседа на праведниковото живеалиште; не прави насилство на неговото мирно престојувалиште;
{24:16} зашто, ако праведникот падне и седумпати, тој станува, а нечесните пропаѓаат во несреќа.
{24:17} Не се радувај кога ќе падне твојот непријател, и не воскликнувај со срцето кога ќе се подлизне,
{24:18} за да не види Господ и за да не го земе тоа за зло, па да го сврти Својот гнев од него кон тебе.
{24:19} Не се гневи заради злочинците, не им завиди на нечестивите,
{24:20} зашто лошиот човек нема иднина, светилката на нечесните гасне.
{24:21} Бој се од Господа, сине мој, и од царот: и не се дружи со променливи луѓе,
{24:22} зашто одненадеж доаѓа нивната погибел; и кој знае кога бедата ќе дојде од обата?
{24:23} И ова е од мудреците: Не чини да се биде пристрасен на суд.
{24:24} Кој му вели на нечесниот: „Праведен си!” Ќе го проколнуваат народите и ќе го мразат племињата;
{24:25} а оние што го укоруваат, ќе бидат возљубени и врз нив ќе дојде благословот.
{24:26} Кој одговара чесно, љуби во уста.
{24:27} Сврши ја својата работа надвор и приготви ја својата нива, потоа изгради ја и својата куќа.
{24:28} Не сведочи лажно против својот ближен; зар ќе мамиш со своите усни?
{24:29} Не зборувај: „Како што тој ми направи мене, така ќе му направам и јас нему; ќе му платам на тој човек според неговото дело!”
{24:30} Поминував покрај нивата на некој мрзливец, и покрај лозјето на некој безумник;
{24:31} и ете, сè беше зарастено во коприви, трњето ја покриле површината, и камената ограда беше разурната.
{24:32} Го видов тоа и го запазив во срцето, разгледав и зедов поука:
{24:33} „Уште малку поспи, уште малку подреми, уште малку свиткај ги рацете за починка,
{24:34} и ќе дојде твоето сиромаштво како скитник, и немаштијата како вооруженик!”
{25:1} И овие се Соломонови поуки, кои ги собраа луѓето на Езекија, царот јудејски:
{25:2} Слава Божја е да крие работа, а царската слава да ја истражува.
{25:3} Неистражливи се: небото во височината, земјата во длабочината и царевото срце.
{25:4} Отстрани ја згурата од среброто и ќе успее работата на златарот.
{25:5} Отстрани го нечесниот од пред царот и неговиот престол ќе се зацврсти во правда.
{25:6} Не воздигнувај се пред царот, и не седнувај на местото на големците,
{25:7} зашто е подобро да ти се рече: „Искачи се горе”, отколку да те понижат пред начелникот.
{25:8} Тоа што ти го видоа очите не го изнесувај пребргу на расправа; зашто што ќе направиш на крајот, кога ќе те засрами и твојот ближен?
{25:9} Реши го спорот со својот ближен, и не откривај ја тајната на друг,
{25:10} за да не те укори кој ќе чуе, и твојот углед срушен да биде.
{25:11} Зборови кажани во право време, се златни јаболки во сребрени садови.
{25:12} Мудрецот што изобличува е златен прстен и ѓердан од тенко злато за внимателното уво.
{25:13} Верниот гласник, за оној што го праќа, е како снежна ладовина во време на жетва: тој ја крепи душата на својот господар.
{25:14} Кој се фали со лажлив дар, тој е како облак и ветер без дожд.
{25:15} Со воздржливост се ублажува управител, а мекиот јазик крши и коски.
{25:16} Кога ќе најдеш мед, јади умерено, за да не се прејадеш и да го изблуваш изеденото.
{25:17} Ретко влегувај во куќата на твојот ближен, да не се засити од тебе и да те замрази.
{25:18} Човек кој сведочи лажно против својот ближен, тој е како палица, и меч, и остра стрела.
{25:19} Безбожничката надеж во денот на неволјата, е како гнил заб и нога што трепери.
{25:20} Како оној што соблекува облека во зимски ден или потурува киселина врз раната, таков е оној што му пее песна на ожалостено срце.
{25:21} Ако е гладен твојот непријател, нахрани го со леб, и ако е жеден, напој го со вода,
{25:22} зашто така му натрупуваш жар на главата, и Господ ќе те награди.
{25:23} Северниот ветер донесува дожд, а потајниот јазик - разгневено лице.
{25:24} Подобро е да се живее под работ на покривот, отколку во заедничка куќа со препирлива жена.
{25:25} Како студена вода за жедно грло, таква е добрата вест од далечна земја.
{25:26} Како затрупан кладенец и заматен извор, таков е праведникот кој трепери пред нечесниот.
{25:27} Да се јаде многу мед не е добро, ниту да се бара претерана слава.
{25:28} Разурнат град и без ѕидови, таков е човекот, кој нема власт над себеси.
{26:1} Како снег лете или дожд во жетва, така не му прилега честа на безумниот.
{26:2} Како врапчето кога ќе избега и ластовичката кога ќе одлета, така и проклетството, без причина, не се исполнува.
{26:3} Камшик за коњот, узда за ослето, а прачка за плеќите на безумникот.
{26:4} Не одговорувај му на безумниот, според неговата глупост, за да не станеш и самиот еднаков со него;
{26:5} одговори му на безумниот според неговата глупост, за да не се направи сам себеси мудар.
{26:6} Си ги пресечува нозете и пие горчило, кој испраќа порака по безумен.
{26:7} Како што се трепетливите нозе на хромиот, таква е мудрата изрека во устата на безумниот.
{26:8} Како оној што врзува скапоцен камен за прачка, таков е оној кој му искажува чест на безумникот.
{26:9} Како што е трнливата гранка во рацете на пијаницата, таква е мудрата поука во устата на безумниот.
{26:10} Стрелец кој ги ранува сите минувачи: таков е оној кој го главува безумниот.
{26:11} Безумникот се враќа на својата глупост, како што кучето се враќа на својата блувотина.
{26:12} Виде ли човек кој сам себе се прави мудар, знај, и од безумниот има повеќе надеж, отколку од него!
{26:13} Ленивиот вели: „Ѕвер има на патот и лав има по улиците”.
{26:14} Како што вратата се врти на своите стожери, така и мрзливиот на својата постела.
{26:15} Мрзливиот ја натопува раката во чинијата, ама не може да ја принесе до устата.
{26:16} Мрзливиот самиот се прави помудар од седуммина, кои одговараат умно.
{26:17} Пес фаќа за уши кој при поминувањето, се замешува во препирка, што не го засега него.
{26:18} Како безумниот кој фрла гламни, стрели и сее смрт,
{26:19} таков е човекот кој го измамува својот ближен и вели: „Само се шегував”.
{26:20} Кога ќе ги снема дрвата, огнот гасне, и каде веќе нема клеветник, препирките стивнуваат.
{26:21} Јагленот е за жар и дрвата за оган, а препирачот, за да распалува препирка.
{26:22} Клеветниковите зборови се како слатки залаци, се спуштаат до дното на утробата.
{26:23} Ласкави усни со нечесно срце, се како сребрена глеѓ на глинен сад.
{26:24} Мразачот дволичи со своите усни, а во себе носи измама;
{26:25} не му верувај кога зборува со љубезен глас, зашто има седум мерзости во срцето;
{26:26} иако со дволичност ја прикрива омразата, неговата нечесност ќе биде откриена на собранието.
{26:27} Кој копа јама, сам паѓа во неа, и кој тркала камен, врз него ќе се навали.
{26:28} Лажливиот јазик ги мрази своите жртви, ласкавата уста приготвува пропаст.
{27:1} Не фали се со утрешниот ден, зашто не знаеш што може денот да донесе.
{27:2} Нека те фали друг, а не твојата уста, туѓинец - а не твоите усни.
{27:3} Каменот е тежок и песокот е тежок, ама и од двете е потежок безумниковиот бес.
{27:4} Јароста е свирепа и гневот е жесток, но кој ќе и одолее на љубомората?
{27:5} Јавниот укор е подобар, отколку лажната љубов.
{27:6} Ударите од пријателот се искрени, а бакнежите на непријателот, изобилни.
{27:7} Наситената душа го презира медот, а на гладната, и сè горчливо - му е слатко.
{27:8} Како птица далеку од своето гнездо, таков е човекот, кој е далеку од својот роден крај.
{27:9} Како што маслото и мирисот го веселат срцето, така и сладоста на пријателот преку срдечен совет.
{27:10} Не оставај ги: својот пријател, ни татковиот пријател, и не влегувај во братовата куќа, кога си во несреќа; подобар е соседот во близина, отколку братот далеку.
{27:11} Биди мудар, сине мој, и зарадувај ми го срцето, за да можам да му одговорам на оној, кој ме укорува.
{27:12} Умниот човек го забележува злото и се засолнува, а глупаците одат безгрижно и страдаат.
{27:13} Земи му ја облеката на оној, кој емчи за друг, и ограби го место туѓинецот.
{27:14} Кој го поздравува својот пријател гласно, а рано наутро, тоа му се смета како клетва.
{27:15} Покривот што прокиснува за време на пороен дожд и препирлива жена - едно исто се,
{27:16} кој неа ја крие, го крие ветерот и фаќа масло со десницата.
{27:17} Железо се остри со железо, и човекот го остри лицето на својот пријател.
{27:18} Кој ја чува смоквата, јаде од нејзиниот плод, и кој го чува својот господар, ќе биде почитуван.
{27:19} Како што во водата се одразува лице од лице, така и срцето го одразува човекот.
{27:20} Смртта и Пропаста не можат да се заситат, а така ни човечките очи.
{27:21} Топилницата е за сребро и печката за злато, а човекот се познава по устата што го фали.
{27:22} Да го истолчиш безумникот со толчник во сад за толчење со зрна, пак неговото безумство нема да го остави.
{27:23} Грижи се внимателно за својот добиток, и грижи се за стадата,
{27:24} зашто богатството не трае довека; ниту круната од колено до колено.
{27:25} Кога тревата никнува и зеленило се покажува и се собира планинското билје,
{27:26} тогаш јагнињата ти се за облека, и јарињата за купување на ниви;
{27:27} тогаш имаш во изобилство козјо млеко за своја храна и за храна на својот дом, и за исхрана на своите прислужнички.
{28:1} Неправедните бегаат и кога никој не ги гони, а праведниците се смели како млад лав.
{28:2} Кога се греши во земјата, управителите и се многу, а со разумен и умен човек управата е постојана.
{28:3} Бедниот човек, кој ги угнетува слабите, е пороен дожд, по кого нема леб.
{28:4} Отстапниците од Законот ги величаат нечесните, а кои го пазат Законот им се противат.
{28:5} Лошите луѓе не ја разбираат правдата, а кои Го бараат Господа, разбираат сè.
{28:6} Подобар е бедниот, кој живее непорочно, отколку богатиот, кој чекори по крив пат.
{28:7} Кој го пази Законот, е разумен син, а кој се дружи со ненаситниците го срамоти татка си.
{28:8} Кој го умножува своето богатство со заемодавство и придобивки, го собира за оној, кој е милостив кон сиромашните.
{28:9} Кој го отклонува своето уво, за да не го слуша Законот, и неговата молитва е омразена.
{28:10} Кој ги заведува чесните на лош пат, ќе падне во својата јама, а чесните ќе го наследат доброто.
{28:11} Богатиот човек се смета мудар за себеси, но разумниот сиромав ќе го разобличи.
{28:12} Голема слава е кога се радуваат праведниците, а кога се издигаат нечесните, луѓето се кријат.
{28:13} Кој ги крие своите престапи нема успех, а кој ги исповеда и се одречува од нив, наоѓа милост.
{28:14} Блажен е човек, кој секогаш се бои, зашто човек со тврдо срце запаѓа во несреќа.
{28:15} Лав што рика и гладна мечка: таков е опакиот владетел за бедниот народ.
{28:16} Неразумниот управител прави многу насилства, а кој ја мрази лакомоста, живее долго.
{28:17} Човек кој е виновен за пролевање на човечка крв, бега до гроб: не застанувајте го.
{28:18} Кој живее праведно, се спасува, кој оди по криви патишта, пропаѓа на еден од нив.
{28:19} Кој ја обработува својата земја, ќе се насити со леб, а кој трча по суетите, ќе се насити со сиромаштво.
{28:20} Чесниот човек изобилува со благослови, а кој брза по богатство, не останува без казна.
{28:21} Не чини да се биде пристрасен на суд, зашто и за залак леб човекот прави зло.
{28:22} Лакомецот брза по богатството, а не знае дека ќе го стигне скудноста.
{28:23} Кој го изобличува човекот, после ќе најде поголема милост, отколку оној, кој ласка со својот јазик.
{28:24} Кој ги ограбува татка си и мајка си и вели: „Не е грев”, другар му е на разбојникот.
{28:25} Срцето на горделивецот зафаќа препирка, а кој се надева на Господа, ќе напредува.
{28:26} Безумен е кој се надева на своето срце, а се спасува кој живее мудро.
{28:27} Кој му дава на бедниот, не трпи скудност; а кој ги одвраќа своите очи, ќе биде проклет.
{28:28} Кога се издигаат нечесните, луѓето се кријат, а кога пропаѓаат, тогаш се умножуваат праведниците.
{29:1} Човекот кој по опомената останува тврдоглав, во миг ќе се скрши и нема да му има лек.
{29:2} Народот се радува кога се умножуваат праведниците, а народот воздивнува, кога ќе завладеат нечесните.
{29:3} Човек кој ја љуби мудроста, го радува татка си, а кој се дружи со блудниците, го растурува имотот.
{29:4} Царот ја одржува државата со правда, а ја разурнува кој бара подароци.
{29:5} Човек кој му ласка на својот ближен, им простира мрежи на неговите стапки.
{29:6} Во гревот е стапицата за лошиот човек, а праведникот ликува и се весели.
{29:7} Праведникот го разбира правото на бедните, а нечесниот не вникнува за да сфати.
{29:8} Потсмевачите го запалуваат градот, а мудрите го стивнуваат гневот.
{29:9} Кога мудриот спори со безумникот, или да се гневи, или да се смее, сеедно, нема мир.
{29:10} Крвопијците го мразат чесниот, а праведниците се грижат за неговиот живот.
{29:11} Безумникот го излева сиот свој гнев, а мудриот го воздржува.
{29:12} Ако владетелот послуша лажлив збор, сите негови слуги стануваат нечесни.
{29:13} Сиромавиот и дерикожецот се среќаваат, Господ ги просветлува очите на двајцата.
{29:14} Цар кој им суди на бедните според правдата, има цврст престол довека.
{29:15} Прачката и изобличувањето даруваат мудрост, а разузданото дете ја срами својата мајка.
{29:16} Кога се множат нечесните, се множи и беззаконието, но праведниците ја набљудуваат нивната пропаст.
{29:17} Изобличи го својот син, и ќе те успокои и ќе и даде радост на твојата душа.
{29:18} Каде нема откровение пророчко народот се разуздува, а кој го пази Законот е блажен!
{29:19} Само со зборови не се поправува слугата, зашто не се покорува, иако сфаќа со умот.
{29:20} Дали си видел човек брз на зборови? И безумникот има повеќе надеж од него.
{29:21} Кој го мазни својот слуга од детство, после ќе му биде како син.
{29:22} Гневливиот човек предизвикува препирки, а избувливиот човек прави многу гревови.
{29:23} Гордоста го понижува човекот, а смирениот во дух придобива чест.
{29:24} Кој со крадец дели плен, се мрази самиот: слуша проклетства и ништо не открива.
{29:25} Стравот му поставува стапица на човекот, а кој се надева на Господа, наоѓа закрила.
{29:26} Мнозина ја бараат милоста на владетелот, но Господ дели правда секому.
{29:27} Неправедникот им е омразен на праведните, а праведникот е омразен на нечесните.
{30:1} Зборови на Агур, Јаќеев син, од Маса; негово пророштво за Итиел, за Итиел и Укал.
{30:2} Да, преглуп сум за да бидам човек, и немам човечки разум.
{30:3} Не придобив мудрост, и не ги познавам знаењата на Светецот!
{30:4} Кој се вознесе на небо и слезе? Кој го фати ветерот во своите грсти? Кој ги собра водите во својата наметка? Кој ги постави земските краишта? Како се вика и како му се вика синот? Знаеш ли?
{30:5} Секое Божјо слово е испитано, Тој им е штит на оние, кои се надеваат на Него.
{30:6} Не додавај им ништо на Неговите зборови, за да не те изобличи и да не те смета лажлив.
{30:7} За две нешта те молам: не откажувај ми ги, додека не умрам:
{30:8} оддалечи ги од мене: суетата, и лагата; не ми давај ни сиромаштво ни богатство; храни ме со мојот насушен леб;
{30:9} за да не се откажам од тебе, откако ќе се наситам, и да речам: „Кој е Господ?” Или осиромашувајќи - би крадел и би го онечистил името на својот Бог.
{30:10} Не го клевети слугата пред неговиот господар, зашто би можел да те проколне, и да се најдеш виновен.
{30:11} Има род кој го колне татка си и не ја благословува својата мајка!
{30:12} Род кој мисли за себе дека е чист, а не е измиен од своите нечистотии.
{30:13} Род со издигнати очи, кој ги крева високо своите клепки!
{30:14} Род чии заби се мечеви, а челустите ножеви, за да ги изеде несреќните на земјата и бедните меѓу луѓето!
{30:15} Пијавицата има две ќерки: „Дај! Дај!” Суштествуваат три ненаситни работи; и четири што не велат: „Доста!”
{30:16} Смртта, неплодната утроба, земјата што никогаш не се сити со вода, и огнот што никогаш не вели: „Доста!”
{30:17} Окото што му се потсмева на таткото и одречува послушност на мајката, ќе го исколваат поточните гаврани и ќе го изедат млади орли.
{30:18} Три нешта ми се чудни, а четвртото не го разбирам:
{30:19} орловиот пат по небото, змииниот пат по стената, патот на бродот среде морето, и патот на мажот кон девојката.
{30:20} Таков е патот на прељубницата: ќе се најаде, ќе ја избрише устата и вели: „Не згрешив. „
{30:21} Од три нешта се тресе земјата, а четвртото не може да го трпи:
{30:22} од роб кога ќе стане цар, и кога простиот ќе се насити леб;
{30:23} од разведена жена кога ќе се мажи, и од слугинката, која ќе ја истисне својата господарка.
{30:24} Четири нешта се мали на земјата, но се помудри од мудрите:
{30:25} мравките, нејаки суштества, што лете ја приготвуваат храната за себе;
{30:26} јазовците, суштества без сила; што во стена си изградуваат куќа;
{30:27} скакулците, кои немаат цар, а сите одат по дружини;
{30:28} гуштер, што се фаќа со рака, а проникнува во царските дворци.
{30:29} Три нешта имаат убав чекор, а четвртото убаво оди:
{30:30} лавот, јунак меѓу ѕверовите, што не се повлекува пред никого;
{30:31} петелот, што се шета смело меѓу кокошките; јарецот, што предводува стадо, и царот со својата војска.
{30:32} Ако си лудувал гордејќи се, или си смислил зло, сложи ја раката на устата.
{30:33} Кога се мати млекото, излегува маст, кога се притиснува носот, потечува крв, кога се поттикнува гневот, се зафаќа препирка.
{31:1} Зборови на Лемуил, цар на Маса, со кои го научила неговата мајка.
{31:2} Зошто, сине мој? Зошто сине на мојата утроба? Зошто, сине на моите завети?
{31:3} Не ја давај својата сила на жените, ни своите патишта на погубителките на цареви.
{31:4} Не е за цареви, Лемуиле, не им прилега на царевите да пијат вино, ни на главатарите опоен пијалак,
{31:5} за да не ги заборават законите во пијачката и да им ја изменат правдата на страдалниците.
{31:6} Дајте му жесток пијалак на оној што ќе пропадне, и вино на човек што е огорчен во душата.
{31:7} Тој ќе пие и ќе ја заборави својата беда и не ќе си спомнува веќе за својата неволја.
{31:8} Отворај ја својата уста за немиот, и за правото на сите несреќници што пропаѓаат.
{31:9} Отворај ја својата уста, суди праведно, дај им ја правдата на бедниот и неволникот.
{31:10} Кој ќе најде добродетелна жена? Таа вреди повеќе од бисери.
{31:11} Мажовото срце се надева во неа, и не ќе му недостига печалба.
{31:12} Таа му прави добро, а не зло, во сите дни на својот век.
{31:13} Набавува волна и лен, и вешто работи со своите раце.
{31:14} Таа е како трговски брод: оддалеку го донесува својот леб.
{31:15} Таа станува уште во ноќта, ги храни своите домашни и им одредува работа на своите прислужнички.
{31:16} Ако забележи нива ја купува; со плодот на своите раце сади лозје.
{31:17} Со сила ги опашува своите бедра, и ги зајакнува своите мишки.
{31:18} Гледа како и напредува работата: ноќе не и гасне светилката.
{31:19} Со рацете посегнува по предилката, и со прстите го држи вретеното.
{31:20} Ја отвора својата дланка на бедниот, ги испружува рацете кон оној кој има потреба.
{31:21} Не се бои од снегот за своите домашни, зашто за сите деца има по две облеки.
{31:22} Сама си шие покривачи, се облекува во лен и во црвено сукно.
{31:23} Мажот и е славен на Вратите, каде што седи со земните старешини.
{31:24} Ткае платно и го продава, и дава појаси на трговецот.
{31:25} Облечена е со сила и достоинство и весело гледа на иднината.
{31:26} Мудро ја отвора својата уста, и побожна наука и е на јазикот.
{31:27} Внимава на поведението на своите домашни, и не го јаде лебот на мрзливоста.
{31:28} Нејзините синови се подигаат и ја наречуваат среќна, и нејзиниот маж ја фали:
{31:29} „Многу жени беа добродетелни, но ти ги надминуваш сите.”
{31:30} Миловидноста е лажлива, убавината е суетна: Жена со страв од Господа, заслужува пофалба.
{31:31} Дајте и од плодот на нејзините раце, и нека нејзините дела ја прославуваат на Вратите.